Nieuwe herdenkingsstenen geplaatst

In aanwezigheid van een kleine honderd nabestaanden uit heel Nederland en zelfs Israël zijn er op woensdag 16 maart tweeënveertig nieuwe herdenkingsstenen geplaatst. Op onderstaande foto’s worden de stenen voor David Joseph Hamburger en Salomon Menko onthuld. Zij waren zwagers. David Joseph Hamburger woonde op het adres Langestraat 109a en Salomon Menko op Langestraat 109b. Meer informatie over deze familie kunt u hier lezen.

Stenen voor de familie van Maud Dahme

Voor de negen vermoorde familieleden van Maud Peper-Dahme en een inwonend dienstmeisje zijn, op drie adressen, in totaal tien Herdenkingsstenen geplaatst op 30 juli 2015. Op de Regentesselaan 22 kwamen twee stenen voor haar opa en oma Wolf Peper en Rebekka Peper-de Jong. In de Celsiusstraat 35 zijn drie stenen geplaatst voor haar andere opa en oma, Simon Eschwege en Meta Eschwege-Oppenheimer en het dienstmeisje Céline Kanteman-Seijffers. Voor twee neefjes, een nichtje en een oom en tante werden vijf stenen geplaatst in de Daltonstraat 31. Deze Herdenkingsstenen zijn voor de jonge Hartog Izak Cohen, Wolf Ithamar Cohen en Marjan Rebekka Cohen en voor oom Salomon Cohen en tante Marie Evalina Cohen-Peper. Onder de kop 30 juli is te lezen wat er nog bekend is over deze mensen.

In het Algemeen Dagblad en in het Reformatorisch Dagblad van 31 juli 2015 verscheen een artikel met een mooi interview met Maud Dahme. Geschreven door Jan Kas. U kunt dit hier lezen.

Voorzitter Willem-Jan leidt de ceremonie

Louk de Liever zegt het kaddiesj bij de Regentesselaan 22

Maud Dahme veegt het zand van de stenen en legt er een anjer en een witte steen bij

Voor de Daltonstraat 31 legt Maud stenen voor haar neefjes en nicht die ze nooit heeft gekend

Maud bij de stenen voor haar andere opa en oma die in de Celsiusstraat 35 woonden

Eerste 16 Herdenkingsstenen geplaatst

Op 30 april 2015 zijn de eerste zestien Herdenkingsstenen voor verzetsstrijders en voor Joodse slachtoffers geplaatst in Amersfoort. Voor de huizen waar ze woonden in de jaren veertig van de vorige eeuw zijn zwart granieten stenen van 12×12 cm met daarin de naam, leeftijd en plaats van overlijden geplaatst. In totaal worden er meer dan 430 geplaatst de komende periode, als tekens in de stad die getuigen van stadsgenoten die een gruwelijk lot ondergingen in de Tweede Wereldoorlog.

Op 30 april werden alle stenen stuk voor stuk met een sobere ceremonie ter plaatse onthuld. Er werd een laagje zand weggeveegd, meestal door nabestaanden. Dit zand is symbool voor de stoflaag over de geschiedenisboeken. Door het wegvegen wordt de naam en informatie over het leven weer zichtbaar. We zullen hun naam niet vergeten en daarom wordt bij elke steen ook kort informatie gegeven over de persoon achter de naam. Bij de steen werd een anjer gelegd en bij de Joodse mensen werd ook nog een steen gelegd.

In een bijeenkomst werd de officiële start van de steenleggingen in Ámersfoort gememoreerd. Sprekers waren burgemeester Lucas Bolsius, rabbijn Shimon Evers, stadsdichter Nynke Geertsma en voorzitter Jan-Willem van Lieshout. Dominee Ben Prinsen heeft eerder op de dag bij een steenlegging gesproken.

Dominee Bert Prinsen heeft geld gegeven voor de plaatsing van een steen en heeft enkele woorden gezegd bij een van de zes leden van de familie Van Vollenhoven. Voor Carolina Martha (Lien) van Vollenhoven die in de Hobbemastraat 5 woonde. Zij is op 28 januari 1944 in Auschwitz vermoord, 69 jaar oud. ‘Wat is een steen, op zich een los product, een ding, een iets. Pas als het gebruikt wordt bijvoorbeeld in een huis, vormt het samen met andere stenen de beschutting voor hen die in dat huis wonen. Vandaag plaatsen we een steen, in het trottoir met een naam. Haar naam. Die steen gaat haar naam beschutten, hoog houden, zichtbaar maken dus.’

Rabbijn Shimon Evers sprak in de Mannenzaal over de noodzaak om te herdenken en vooral te blijven nadenken. ‘Gedenken is het naar het heden halen wat er vroeger is gebeurd. Toen, nog maar iets meer dan zeventig jaar geleden, werden mensen beroofd van alle menselijke waardigheid. Laten we bij het gedenken van de mensen waarvoor de herdenkingsstenen zijn dat we nu alert moeten blijven en anti-semitisme geen kans geven.’

Burgemeester Lucas Bolsius heeft de steen voor  Bertus den Ouden, bij de deur van Breestraat 80, onthuld. Hij zei het mooi en belangrijk te vinden dat namen van de slachtoffers uit de Tweede Wereldoorlog een gezicht krijgen. “Ik ben trots dat ik deze Herdenkingssteen voor deze held mag onthullen. Een van de mensen die ons onze vrijheid heeft gegeven, het mooiste dat er is. Wij moeten blijven gedenken en hun verhalen blijven vertellen. Onze vrijheid is hun cadeau aan ons en aan de komende generaties.’

Rabbijn Shimon Evers, voorzitter Jan-Willem van Lieshout en burgemeester Lucas Bolsius.

Nynke Geertsma, stadsdichter van Amersfoort heeft voor deze gelegenheid een gedicht gemaakt.

Daar ging je

Daar ging je,
aan je moeders hand;
je eerste stapjes in jouw straat.
De wereld een groot speelterrein,
een leven vredig in woord en daad.

Daar ging je,
aan je vaders hand
naar school toe en daarna tot laat
met vriendjes spelen op het plein,
heel soms een beetje kattenkwaad.

Daar ging je,
aan je meisjes hand,
je eerste liefde, puur en pril.
Alsof het zo had moeten zijn:
een leven samen, “ja, ik wil”.

Daar ging je,
aan je rechterhand
je eerste kind, nog speels en jong,
naar huis, je veilige domein,
totdat het kwaad naar binnen drong.

Daar ging je,
een duw, een ruwe hand;
het bleek een ongelijke strijd.
Iets verderop wachtte de trein
op het spoor naar de onzekerheid.

Daar ging je,
niets meer in de hand.
Je laatste stappen in jouw straat
naar een wereld vol verderf en pijn,
waar je ‘t leven liet door haat, verraad.

Daar ging je.

Maar waar je ook bent heengegaan,
in gedachten zijn we bij je.
In de straten klinkt opnieuw jouw naam,
in ons stadshart blijf je voortbestaan,
vredig naast de andere keien.

Radio M Utrecht
In de ochtend van 30 april vertelde voorzitter Jan-Willem van Lieshout op radio M Utrecht uitgebreid over de gebeurtenissen van vandaag. Het gesprek met Maya Eksteen is te beluisteren vanaf 07.20 uur en duurt ruim vijf minuten.

Klik hier om naar de uitzending te gaan.

RTV Utrecht

Op vrijdag 1 mei is een reportage uitgezonden over de plaatsing van herdenkingsstenen bij de Grote Koppel 14.

Klik hier om de reportage te bekijken.

Onder de knop 30 april staan de verhalen over de zestien mensen waarvoor de stenen zijn geplaatst.

Oproep

De Stichting Herdenkingsstenen Amersfoort zoekt nabestaanden; 
familieleden/bekenden van Joodse Amersfoorters die in de Tweede Wereldoorlog zijn weggevoerd en zijn gedood in de vernietigingskampen; en familieleden/bekenden van verzetsstrijders en Jehovah’s Getuigen.
Vertel ons uw verhaal over hen via info@herdenkingsstenenamersfoort.nl
Ook zoeken we nabestaanden die aanwezig willen zijn bij het plaatsen van de herdenkingsstenen voor hun familie.