Breestraat 80: Albertus Nicolaas den Ouden

Breestraat 80
hier woonde
ALBERTUS NICOLAAS DEN OUDEN
vermoord in Dora-Nordhausen
op 10-2-1945
28 jaar oud

Als verzetsstrijder actief in meerdere verzetsgroepen in Amersfoort en omgeving. Deze groepen hielden zich bezig met spionage, hulp aan Joden en geallieerde piloten, sabotage en overvallen. Albertus is gearresteerd na verraad en zat gevangen in Scheveningen en vervolgens in verschillende kampen in Nederland en Duitsland. Daar is hij overleden.

Albertus den Ouden was op 18 augustus 1916 geboren in Amersfoort, zoon van Rijk den Ouden en Gijsberta Schoonderbeek. Zij zijn getrouwd in Amersfoort in mei 1912. Albertus Nicolaas was de tweede van hun acht kinderen en hun oudste zoon. De oudste zus van Albertus heette Gijsberta, zijn jongere broers en zussen Nicolaas, Alijda, Rijk, Gijsbertus, Wilhelmus en Everarda. Albertus werd opgeleid tot loodgieter bij de Christelijke Broeders in Borculo, waar zijn broers Nicolaas en Rijk het bakkersambacht leerden. Hij was niet getrouwd.

Verzetsgroepen
Albertus Nicolaas den Ouden was actief voor verschillende verzetsgroepen in Utrecht, Veenendaal, Den Haag, Amersfoort en Amsterdam, zoals De Knokploeg in Veenendaal en de groepen Albrecht en Luctor et Emergo. Hij had ten minste twee pseudonymen: Ab de Jong en Cornelis van Loo. In opdracht van, in eerste instantie, de Duitse Feldgendarmerie, en later de Sicherheitspolizei, werd hij gezocht door de Nederlandse politie sinds oktober 1942. Hij stond onder verdenking van roof van wapens van een militaire basis .

De landelijke organisatie Luctor et Emergo – in april 1943 omgedoopt in Fiat Libertas – hield zich met twee activiteiten bezig. Naast het verzamelen en doorgeven van inlichtingen op ambtelijk, economisch, politiek en militair terrein, werd veel tijd en energie gestoken in de hulpverlening aan Joden, Engelandgangers en geallieerde vliegeniers. Beide bezigheden liepen vanwege het groot aantal verbindingen van individuele medewerkers en de daaruit voortvloeiende werkzaamheden tot ver in 1943 door elkaar heen. Van meet af aan werd samengewerkt met de Ordedienst (OD), een landelijke verzetsgroep die zich bezighield met spionage, sabotage en gewapend verzet . Toen de Landelijke Organisatie voor hulp aan onderduikers, de LO, werd opgericht, werd ook daarmee samengewerkt.

De Landelijke Knokploegen , LKP, was de gewapende tak van de LO die overvallen pleegde om bonnen en persoonsbewijzen voor onderduikers te verkrijgen. Ook liquideerde de LKP Duitsers en collaborateurs en pleegden ze sabotage.

De groep-Albrecht werd opgericht in 1943 door geheim agent H.G. de Jonge, schuilnaam Albrecht en hield zich bezig met spionage.

Arrestatie en gevangenschap
Op 22 november 1943 werd hij gearresteerd nadat hij was verraden. Een Nederlandse vrouw zou hem hebben herkend toen hij ergens koffie aan het drinken was en zou de Duitsers vervolgens hebben geïnformeerd over waar hij te vinden was. Deze vrouw was waarschijnlijk ‘blonde Annie’, een verraadster die was binnengedrongen in Luctor et Emergo. Blonde Annie verwijst naar Annie van Leeuwen, aanvankelijk actief in de illegaliteit; zij smokkelde Joden België binnen. Daarbij werd zij op 1 juni 1943 gearresteerd. Kennelijk maakte zij daarna de indruk bruikbaar te zijn als ‘SD’-agente. Zij werd althans na enkele weken vrijgelaten en heeft vervolgens veel verzetsmensen van Fiat Libertas verraden. Hij heeft volgens het archief van de Stichting Oranjehotel van 26 november 1943 tot januari 1944 vastgezeten in het Oranjehotel, de gevangenis in Scheveningen, en zou daarna via Haaren, Vught en Sachsenhausen zijn overgebracht naar het concentratiekamp Neuengamme in Duitsland. Volgens het RIOD zijn er geen documenten over zijn arrestatie of een eventueel proces, noch over zijn gevangenschap, maar wel verklaringen na de oorlog van getuigen dat ze hem gezien hadden in een fabriek nabij Sachsenhausen en in het concentratiekamp Neuengamme.

Het is niet duidelijk waar Albertus den Ouden precies is overleden. Waarschijnlijk is hij van Neuengamme overgebracht naar Nordhausen. Het concentratiekamp Dora, ook wel aangeduid als Dora-Mittelbau, Nordhausen-Dora of Nordhausen, was een werkkamp waar gevangenen onder onmenselijke omstandigheden te werk werden gesteld in tunnelcomplexen voor de bouw van de Duitse V1 en V2 raketten. Nordhausen wordt echter ook omschreven als een van de vele sub-kampen van Dora, waar gevangenen die niet meer konden werken aan hun lot werden overgelaten en stierven. Onderweg naar of aangekomen in Nordhausen is hij op 28-jarige leeftijd overleden.

Albertus Nicolaas den Ouden staat vermeld in de Erelijst Gevallenen 1940 – 1945 en in het slachtofferregister van de Oorlogsgravenstichting. Ook staat zijn naam gegraveerd in het verzetsmonument Rustenburg in Amersfoort. Zijn moeder zou dit monument in 1980 hebben onthuld.

Oom Bertus
Alle broers en zussen hebben , net als Albertus’ ouders, de oorlog overleefd, zijn getrouwd en hebben allen een of meer kinderen gekregen. Een aantal van hen, waaronder Nicolaas, is geëmigreerd naar Canada.

Olav den Ouden, een zoon van Nicolaas, vertelt ons dat zijn vader erg trots was op zijn broer Albertus en op zijn verzetsdaden tijdens de oorlog. Een foto van ‘oom Bertus’ hing op de muur in de slaapkamer van zijn ouders; “my Dad’s little memorial to his brother”. Hij schrijft: “My father would be excited and happy that Albertus would be honoured in such a fashion”.

Een nicht van Albertus, Richarda Schippers, schrijft dat haar moeder, Alijda Schippers-den Ouden , altijd vol liefde over haar broer sprak, ” de beste van ons allemaal”.

.