We mogen aannemen dat Henrietta Wallach-Bachmann in Amersfoort een veilig heenkomen hoopt vinden. Kort na haar aankomst breekt echter de oorlog uit en wordt Nederland door de Duitsers bezet. Haar hoop zal ijdel blijken.

Henrietta wordt op 16 januari 1865 in Sittard geboren. Haar ouders zijn Emanuel (ook wel Emile genoemd) Bachmann en Sibilla Levenbach. Vader is afkomstig uit Duitsland.  Mogelijke geboorteplaats is Meschede, een plaats zo’n 40 km ten oosten van Dortmund gelegen. Moeder komt uit Sittard, de stad waar zij en Emile Bachmann na hun huwelijk gaan wonen. Henrietta heeft een broertje dat in 1861 ter wereld komt. Hij wordt Joseph genoemd. Het kindje overlijdt echter al twee jaar na zijn geboorte. De nog jonge ouders zullen diepbedroefd geweest zijn. In een overlijdensbericht in een Limburgse krant van 29 oktober 1863 lezen we: ‘Heden overleed, tot onze grootste droefheid, ons eenigste kindje, Joseph’. Op 8 september 1866 overlijdt Henrietta’s vader ‘in den jeugdigen leeftijd van 35 jaar’, aldus een overlijdensadvertentie in het Algemeen Dagblad. Haar moeder sterft in 1886, 62 jaar oud.

Veilig in Nederland

Helaas is er weinig informatie over het leven van Henrietta voorhanden. Volgens genealogische bronnen trouwt zij met Joseph Wallach, over wie verder niets bekend is. Naar het schijnt woont zij tot 1939 met haar echtgenoot in Keulen. Deze overlijdt daar op 23 februari van dat jaar. Zoals bekend is in die periode de terreur tegen Joden in Duitsland in volle gang en vele Joden zoeken een veilig heenkomen in Nederland, in de veronderstelling daar geborgen te zijn. Henrietta is inmiddels al op leeftijd (74 jaar). Zij vestigt zich op 6 september 1939 in Amersfoort.

Slager Jules Frank

Aanvankelijk woont Henrietta in de Johan Verbieststraat 13, het adres waar ook de Joodse slager Jules Frank en zijn vrouw wonen. Deze Jules Frank speelt een belangrijke rol in het culturele leven van Joods Amersfoort. Daarnaast leeft hij in de herinnering voort door het dagboek waarin hij de bezetting en de nazi-maatregelen tegen de Amersfoortse Joden nauwgezet beschrijft. Jammer genoeg vinden we Henrietta niet terug in zijn dagboek.

Kosher pension

Enkele maanden later verhuist Henrietta naar de Bankastraat 52, waar zij inwonend is. In 1942 verhuist Henrietta opnieuw, nu naar haar laatste Amersfoortse adres Rubenstraat 7 waar Rachel Zadoks een kosher pension voert. Het verblijf daar is van korte duur omdat de nazi’s druk doende zijn Amersfoort ‘Judenrein’ te maken. Alle Joodse inwoners worden opgepakt of verplicht te verhuizen. Dit lot treft ook Henrietta. In het dossier van de ‘Hausraterfassung’ (ook wel Möbelaktion genoemd), de Duitse instantie die zich toelegt op de roof van Joodse eigendommen, lezen we dat Henrietta ‘geëvacueerd’ is. Waarschijnlijk is dat de Duitse term voor ‘opgepakt’.

Roermond

Henrietta verhuist door de nood gedwongen naar de Johannes Verhulststraat 131 in Amsterdam. Dit is het adres waar de al eerder genoemde Rachel Zadoks ook naartoe moet verhuizen. Op basis van de gegevens op de kaart van de Joodse Raad kan geconcludeerd worden dat Henrietta voor genoemde Raad werkzaamheden verricht in de Zuidelijke Kanaal Hal. Wat zij daar doet is niet bekend. In de nacht van 26 op 27 januari wordt zij echter opgepakt en in Kamp Vught geïnterneerd. Twee dagen later wordt zij doorgestuurd naar Kamp Westerbork. Naar verluidt wordt zij daar in het kampziekenhuis opgenomen. Er is ook een document waaruit blijkt dat Henrietta Wallach-Bachmann in Roermond is gearresteerd. Wanneer precies, is vooralsnog onduidelijk, evenals de vraag waarom en hoe zij in Roermond terecht komt. Het kan betekenen dat zij geprobeerd heeft te vluchten. Hoe dan ook, op 18 januari 1944 wordt zij vanuit Westerbork met transport nummer 83 samen met vele oude en zieke Joodse lotgenoten naar Theresienstadt (Terezín) in Tsjechoslowakije gedeporteerd waar zij op 11 april 1944 op 79-jarige leeftijd het leven laat.

Meer informatie

Heeft u meer informatie? Stuur ons een bericht via het contactformulier.