Prinses Marielaan 24
hier woonde
ISAAK STRAUSS
vermoord in Sobibor
op 1943-04-09

Isaak Strauss wordt op 26 april 1870 geboren in de gemeente Amöneburg, een dorp van circa 5.000 inwoners in de deelstaat Hessen in Duitsland. Hij groeit op in een gezin van elf kinderen: Isaak heeft vijf broers en vijf zussen. Zijn vader is Meijer Baruch Strauss, van beroep koopman. Moeder heet Minna en, net als haar echtgenoot, met haar achternaam Strauss.

In 1904 treedt Isaak in het huwelijk met de 27-jarige Alice Guggenheim. De trouwakte vermeldt dat Isaak net als zijn vader koopman van beroep is. De ceremonie vindt plaats in Frankfurt am Main waar het echtpaar gaat wonen op de Sandweg 5. Isaak en Alice krijgen twee kinderen, Fritz en Walter Meyer. Fritz wordt in 1905 geboren, Walter Meyer in 1909.

Firma Peling & Co

Jonathan Strauss, kleinzoon van Walter, schrijft in een korte biografie over de familie dat Isaak en Alice ‘trouwe sjoelgangers’ van de Friedberger synagoge in Frankfurt zijn, toentertijd de grootste synagoge van Europa. Ook vermeldt hij dat Isaak lid is van de Chevra Kadisha, de organisatie die verantwoordelijk is voor de teraardebestelling volgens de Joodse traditie. Isaak en zijn zoon Fritz, aldus genoemde biografie, zijn beiden actief in de firma Frankfurter Peling & Co die namaakparels produceert.

Contacten in Den Haag

Van Fritz is bekend dat hij, al voor de vlucht van zijn ouders naar Nederland, zaken doet in Den Haag. Daar leert hij zijn aanstaande vrouw kennen, Clara Van Mentz. Zij trouwen in de hofstad in 1931. In de huwelijksakte lezen we dat Isaak dan fabrikant van lederwaren is. Ook Fritz oefent dit beroep uit. Kort na de huwelijksvoltrekking bedanken Fritz en zijn vrouw in een advertentie ‘voor de vele blijken van belangstelling’. De advertentie vermeldt dat het toekomstig adres Gärtnerweg 44 in Frankfurt is. Een jaar later verhuist het stel naar Nederland en gaan in Den Haag op de Mauritslaan 94 wonen, waarschijnlijk het adres waar de ouders van Clara wonen. Naar verluidt heeft Fritz, mede door zijn vele contacten in Den Haag, verschillende familieleden helpen vluchten naar Nederland.

In 1932 naar Nederland

Of Isaak en zijn vrouw het naderend onheil van de nazi’s voorvoelen is niet bekend. Wel bekend is dat ook Isaak en zijn vrouw Alice omstreeks 1932 naar Den Haag verhuizen. Uit het bevolkingsregister blijkt dat Isaak en Alice enige tijd samen met Fritz en zijn vrouw wonen, onder meer op het al genoemde adres Mauritslaan 94. Als onze informatie juist is, is op dit adres een Joods Tehuis gevestigd dat gerund wordt door ene mevrouw B. van Mentz, voor zover bekend de schoonmoeder van Fritz. Na een jaar verhuizen Isaak en zijn vrouw naar de Adelheidstraat 182. Zoon Fritz en zijn echtgenote verhuizen mee.

Prinses Marielaan in Amersfoort

Rond het jaar 1936 verhuizen Isaak en zijn vrouw Alice naar Amersfoort. Zij vinden woonruimte op de Prinses Marielaan 24. Op dat adres wonen sinds 1926 bekenden van hen, namelijk Jessie Hamburger en haar man Salomon Hamburger. Jessie is een zus van de moeder van de eerder genoemde Clara van Mentz, de schoondochter van Isaak en Alice. Ook ene weduwe M.L. Meijer woont op genoemd adres.

Gedwongen verhuizen

Het is ondertussen 1942 en de Duitse bezetter wil voor het einde van het jaar dat alle Joodse inwoners uit Amersfoort verdwijnen. Op 16 september 1942 worden Isaak en zijn vrouw Alice gedwongen naar Amsterdam te verhuizen. Zij vinden een onderkomen in de Wouwermanstraat 8. Op dat adres verblijft ook de al genoemde Jessie Hamburger-Hamburger. Op 25 maart wordt Isaak, samen met zijn vrouw Alice Guggenheim, in Kamp Westerbork geïnterneerd. Twee weken later, op 6 april, gaan zij op transport naar Sobibor waar zij op 9 april worden vermoord.

Van Zwitserland naar de Verenigde Staten

Ook hun zoon Fritz en zijn vrouw Clara vinden de dood in Sobibor. Walter Meijer, Isaaks andere zoon gaat al voor de oorlog in Zwitserland werken. Hij trouwt daar in 1935 met Louise  Loewenthal. Zij krijgen twee kinderen en, voor zover bekend, zes kleinkinderen. In 1945 verhuizen Walter en Louise naar de Verenigde Staten. In 1990 overlijdt Walter tijdens een trip naar Zwitserland in Interlaken, 80 jaar oud. Hij wordt in Israël begraven.